1913 Yılı Kâhta Rüştiye Mektebi Kayıtlarında Tanıdık Bir Öğrenci: BEDROS veya OSMAN Bakırcı

Mustafa KAYAHAN/Kâhta Haber

Yakın zamanda arşiv kayıtlarına girdiği anlaşılan Kâhta Eğitim Tarihiyle ilgili önemli bir belgeye ulaştım Belge, Kâhta Rüştiye Mektebi’nin Rumi 1328-1329 (M: 1913) ders yılı dönem sonu sınav çizelgesidir. Bu belge Kâhta Tarihi için iki bakımdan önemlidir. Birincisi 1910’lu yıllarda Kâhta’da bir rüştiye mektebinin (günümüz ortaokulu) mevcut olduğunun kanıtlanmış olması, ikincisi ise Tehcir trajedisine tanıklık etmiş tanıdık bir öğrencenin belgede yer almasıdır

Osmanlı Eğitim sisteminde Rüştiye Mektepleri önemli kademedir. Zamanın örgün eğitim olanaklarına göre nitelikli de sayılırlar. Bu kurumu bitirenler ya devlet dairelerinde işe girer ya da günümüz birçok üniversitesinden daha nitelikli olan İdadiye’ye (lise) devam ederler.

Devrin sınıf geçme yönetmeliğine göre her kademedeki sınıf öğrencileri yıl sonunda bir komisyonun gözetiminde tek tek sınavdan (sözlü) geçirilir. Başarılı olan son sınıftakiler mezun olur, ara sınıftakiler ise bir üst sınıfa geçer. Sınav sonuçları ayrıntılı bir çizelge şeklindeki liste yapılıp onaylanır

Elimizdeki sınav çizelgesi her kademe (1, 2 ve 3. sınıflar) için ayrı düzenlenmiştir. Çizelgede öğrencilerin okul numaraları, isimleri, eğer gayrimüslim ise dinleri, okutulan dersler, her derste aldıkları puan ve puanların ortalaması kayıtlı. Ayrıca öğrencilerin doğum yeri ve yaşları da yazılmış.

19 kişilik okul mevcudunun yedisi Hristiyan’dır. Bu öğrenciler “Kur’an-ı Kerim ve Din Bilgisi” derslerinden muaf tutulmuşlar

İkinci sınıf sınav çizelgesinde 12 yaşında, Holbiş doğumlu BEDROS adında Hristiyan bir öğrenci var. Bu öğrenci Tehcir trajedisinin canlı tanığı ve felaketten hasbelkader kurtulan Bakırcı/Bakırcıyan kardeşlerin en büyüğüdür. Tehcirden sonra atalarının toprağında yaşamını sürdürebilmesi için Bedros’un adı Osman, dini ise İslam olarak değiştirilir.

Tarihlere bakıldığında, Bedros’un Tehcir’den birkaç ay önce rüştiyeden mezun olup şahadetname (diploma) aldığı anlaşılıyor. Bilahare Kâhta Adliyesinde zabıt kâtibi olarak çalışmaya başlar. Çalışma süresini doldurduktan sonra emekli olur ve bir süre Kâhta’nın ilk “dava vekili” olarak serbest çalışır. Geçmişte adliyeyle işleri olmuş günümüz 70 yaş üstü Kâhtalılar bu zatı muhtemelen hatırlayacaklardır.

Yazıya ekleyeceğim belgeyi dikkatlice inceleyecek okurların yeni tanıdıklar bulacağını umarım.

Not: Belgenin Osmanlı Arşiv kayıt Kodları: MF_İBT_445_20_01_01