Mustafa Kayahan/Kâhta Haber
Friedrich Karl Dörner Kâhta’ya ilk defa geldiği 1938 yılından itibaren çektiği fotoğrafları sistemli bir şekilde arşivleyerek muhafaza altına alır. 1938, 1951 ve 1953 yıllarında çektiği fotoğraflar çoğunlukla siya-beyazdır.
İlk gelişinde (1938), Eski Kâhta ve Nemrut Dağı çevresinde, tarihe ışık tutacak çok değerli arkeolojik varlıkların mevcut olduğunu hissedip bölgede derinlemesine araştırma yapmayı aklına koyar. Ne var ki İkinci Dünya Savaşı’nın başlamasıyla bu hayalini belirsiz bir zamana ötelemek zorunda kalır.
Almanya savaşın bitmesini müteakip yeniden ayağa kalkmaya girişirken, bilimsel çalışmaları da bıraktığı yerden canlandırmaya çalışır. Ne var ki imkanlar sınırlıdır fakat tarih ve arkeoloji bilimine hayranlık duyan güçlü bir sanayici ve burjuva sınıfı vardır. Bu kitle, kendini kanıtlamış bilim kurumu ve bilim insanlarını, epeyce pahalı olan çalışmalarında araç-gereç ve nakdi sponsorluk desteği sağlamakta cömertçe davranabilmektedir. F. K. Dörner, İlgili resmî kurumların sağlayacağı çok küçük parasal destekten ziyade, tarih hayranı zengin vatandaşlarının sponsorluk desteğine güvenerek, ötelemiş olduğu Kommagene bölgesi araştırma hayalini tekrar canlandırır ve 1951 yılında ikinci defa Kâhta’nın yolunu tutar.
Dörner’in bu ikinci gelişi uzun süreli arkeolojik araştırmalarının bir etüt, bir planlama aşamasıdır. Bunun için gözlem alanını, Kommagene Krallığının muhtemel sınırlarında bulunan Gerger, Samsat ve Urfa bölgesine kadar geniş tutar. Buralarda yaptığı yüzey araştırma tespitlerine dayalı olarak, iki yıl sonra başlayacak çalışmalarının planlar.
Dörner, söz konusu bölgede sadece arkeolojik alan tespiti yapmaz. Gittiği her yerde, rastladığı doğal ilginçlikleri; insanların sosyal, kültürel ve ırksal yapılarına örnek teşkil edecek tüm modelleri fotoğraflar. Söz konusu görsellerin tamamı temalıdır, yani her bir görselin çok yönlü bir hikayesi vardır. 
Dörner’in çok yönlü hazırlıkları iki yılda tamamlayıp 1953 yılında kalabalık bir ekip ve ekipmanla eski Kâhta’ya gelir. Bu arada Amerikalı Theresa Goell’de aynı amaçla bölgeye gelmiştir. İki bilim insanı çalışma prensiplerinde anlaşarak iş birliği yapar ve Kommagene tarihini aydınlatacak geniş kapsamlı kazılar başlar. 
Dörner, hafriyat süreçlerinin önemli tüm aşamalarını ve bölgedeki kültürel değişimleri titiz bir şekilde fotoğraflar. Bazı çalışmaları da kamera kaydına alır. Yaklaşık 30 yılını bu işe veren Dörner, çektiği tüm görüntüleri Münster Üniversitesinde kurmasını sağladığı   Küçük Asya Araştırma Merkezi”ene (Universität Münster Forschungsstelle Asia Minor) bağışlayıp emekli olur ve inzivaya çekilir.

12 gigabayt (GB) boyutunda ve 4000’den fazla görseli kapsayan materyal, Enstitünün gözetimi ve bir vakfın desteğiyle dijitalleştirilip sistemli bir şekilde arşivlenir.
Arşivin varlığından senelerdir haberdardım ve hayalimde bir gün o arşive ulaşmak vardı. Nihayet deveran döndü Almanya’ya gitme fırsatı doğdu. Misafir kalacağım şehir arşivin bulunduğu şehirden (Münster) epeyce uzak olsa da oraya gitmeyi aklıma koydum. 
Bu konuda bana yardımlarını esirgemeyeceğinden emin olduğum Bersam Bakırcı’yla irtibat kurdum. Sayın Bakırcı Münster Üniversitesinde okumuş değerli bir sosyolog. Alman üniversite ve araştırma kurumlarının çalışma prensiplerini iyi biliyor. İlgili enstitüyle irtibat kurmak için palan yaptık. Bu çerçevede, Almanya’ya gitmeden birkaç ay önce, görüşmenin amacını ve çalışmalarım hakkında kısa bilgi de içeren bir randevu talebinde bulundum. Ama iletişimde bazı aksamalar oldu. Ancak benim inadım, Bersam Bey’in sabırlı takibi neticesinde randevu alabildik.
Randevu günü ve saatinde Enstitüde hazır bulunduk. Enstitü yetkilisi Dr. Dilek Çobanoğlu ve Enstitü başkanı Prof. Dr. Michael Blömer bizi çok nazik karşıladılar. İkisi de Türkçe biliyordu. Fotoğrafların bir dönem Kâhta’sının hafızasını barındırdığını belirterek, fotoğrafların amatörce bir zevk için değil, seçilerek çekilmiş temalı fotoğraflar olduğuna dair kısa bir sunum yapıp bunların bizlerle paylaşılmasının, bölge tarihi bakımından değerli bir hizmet olacağını ifade ettim.
Samimi bir şekilde geçen konuşmaların sonunda görsellerin, uygun zamanda tarafıma gönderileceğine dair söz verildi. Yaklaşık bir ay sonra 4000’den fazla dosya ve klasör tutan görseller, özel bir transfer kanalıyla tarafıma iletildi. 
Arşivde Kommagene krallık topraklarında tarihi kalıntı ve eserlerin bulunduğu Eski Kâhta, Samsat, Gerger, Adıyaman Pirin, Derik Kalesi, Tılle, Pêrreş bölgesi; Zamanın Karadut Köyünün kişi fotoğrafları, Dağ Horik’i görselleri ve daha birçok yerin, nerdeyse 70 yılı geçkin fotoğrafları var. Bunları inceleyip tasnif etmeye çalışıyorum.  
Dörner’in Kâhta ile ilgili görsel ve notları, Kommagene Krallığı tarihini ortaya çıkarmak kadar önemli ve değerlidir. Bunları, zaman zaman okuyucular ve ilgili araştırmacılarla, atıf etiğine bağlı kalmak kaydıyla, paylaşmaya gayret edeceğiz.